زیر سقف آسمان

زیر سقف آسمان مقام یک جست وجوگر است.

رفیع پور و مسیر چهارم (1) -مهدی سلیمانیه

سرآغاز: دوست عزیز آقای مهدی سلیمانیه در وبلاگ‌شان نقدی بر نقد‌های من به دکتر رفیع‌پور منتشر کرده‌اند. من با اجازه‌ی ایشان مطلب‌شان را در این‌جا نیز منتشر می‌کنم. کوته‌نوشت‌های این مطلب در وبلاگ باغچه نیز خواندنی است. از توجه آقای سلیمانیه‌ی عزیز به این بحث سپاس‌گزارم و از حسن نظرشان به من نیز ممنون‌ام. من با عرض معذرت بخش کوچکی از نوشته‌شان را که نشانه‌ی این حسن نظر و لطف‌شان به من بود، حذف کرده‌ام. امیدوارم دوستان دیگر نیز به این گفت‌وگو وارد شوند. در ضمن این‌که ایشان قدر استاد محترم‌شان را می‌دانند، ستودنی است. من متاسف‌ام که هنوز پیوند دادن در وردپرس را نیاموخته‌ام. بی‌زحمت خودتان سری در زیر سقف آسمان، سری به باغچه بزنید!

گفتار میهمان

مقدمه: آقای دکتر حسن محدثی در نقدی شایستۀ توجه که تاکنون سه قسمت از آن در وبلاگ ایشان منتشرشده است، تحت عنوان «وقتی جامعه شناس محافظه کار حکومتی از دین سخن میگوید» به نقد قسمتی از کتاب «توسعه و تضاد» نوشتۀ دکتر فرامرز رفیع پور پرداخته اند که متن حاضر، نقدی است شاگردانه بر بخش هایی از نقد ایشان.

لازم است که پیشاپیش چند نکته را خاطرنشان شوم:

اول: بسیاری از نکات مورد اشارۀ ایشان مورد پذیرش من نیز هست. نقد این متن به منزلۀ رد تمامی انتقادات ایشان بر این اثر نیست؛ دغدغۀ نگارش این متن، دغدغۀ «انصاف» است. به این معنا که برای من این مسأله بسیار حیاتی و حائز اهمیت است که در هر موضعی از مسیر انصاف و عدالت خارج نشویم. چیزی که در «برخی» از فرازهای متن دکتر محدثی در این مورد و در یک دید کلی تر و از نظر من، در کلیت متن ایشان تا حدودی لحاظ نشده است.

دوم: به اعتقاد من،نفس پرداختن به این مسأله از سوی ایشان، قدمی رو به جلو برای جامعه شناسی ایرانی است. چرا که بسیاری صاحبظنران علوم اجتماعی و انسانی، نبودن فضای نقد، گفتگو و تضارب آراء را از مهمترین نقاط ضعف جامعه شناسی ایرانی میدانند (به عنوان مثال نگاه کنید به:مصاحبۀ دکتر اباذری در اینجا). تیپ جامعه شناس ایرانی، به تجربۀ سطحی من، عادت به مطالعۀ دقیق آثار دیگر معاصران و هم کارانش ندارد و به طریق اولی و به هزار و یک دلیل آشکار و پنهان، تمایل یا اراده ای به نقد آثار آنان. پس این حرکت دکتر محدثی را باید قدر دانست و ستود.

سوم: نقد من در اینجا، معطوف به دفاع از شخص دکتر فرامرز رفیع پور نیست. گرچه در نقدهای قبلی ام از آثار ایشان هم گفته ام که شاگرد ایشان بوده ام و به شاگردی ایشان – به مانند چند تن دیگر از آموزگارانم- افتخار میکنم. اما این افتخار و مباهات، نه مانع درک ضعف های آثار و اندیشه های ایشان و نه طرح آن خواهد بود (1). این متن، از یک سو معطوف به «رفیع پور» به مثابه یک سرمایۀ جامعه شناسی ایرانی است و از سوی دیگر معطوف به «متن» و اثر – بخش ۱۰-۳ از کتاب توسعه و تضاد با عنوان «تغییر کارکرد دین- ، بی توجه به آفرینندۀ اثر.

چهارم: از تمامی خوانندگان به خاطر طولانی شدن متن پیشاپیش عذرخواهی میکنم؛ این طولانی شدن، اقتضای متنی انتقادی، تخصصی و مصر به رعایت انصاف و دقت بود.

آيا رفيع پور، «محافظه کار حکومتي» است؟متن را با نقد عنواني آغاز ميکنم که محدثي براي مطلبش انتخاب کرده است: «جامعه شناس حکومتي». در واقع سؤال اين است که آيا اين بخش از کتاب توسعه و تضاد، آفريده ی يک ذهن کاملاً محافظه کار و حکومتي – يا آن گونه که محدثي در قسمت بعدي مطلبش عنوان کرده است «خادم صفتانه» است؟

ادعاي من اين است که اين گزاره صحيح نميباشد و چنين برداشتي، تا حد زيادي سطحي و غيرجامعه شناختي است.
آيا نقد محدثي، نقدی جامعه شناختي است؟ عبارت «غيرجامعه شناختي» بودن نقد محدثي، به اين علت است که يک جامعه شناس يا دانشجوي جامعه شناسي بايد به زمينه هاي اجتماعي توليد يک متن، يا کنش، يا اثر به شدت توجه نمايد و اتفاقاً همين بررسي زمينه مند است که يک متن يا يک نقد را به اثري جامعه شناختي تبديل مي کند. در غير اين صورت، ما با اثري فلسفي، کتاب شناسانه يا در خلاء مواجه خواهيم بود.

به عنوان مصداق، فرض کنيم که دورکيم –به عنوان پدر جامعه شناسي جديد- در «صور بنياني» مي خواست تنها با اتخاذ نوعي نگاه غيرزمينه مند و سطحي به تجزيه و تحليل رفتار ديني افراد جامعه بپردازد؛ به طور قطع يکي از وجوه مميزه ی اثر درخشان او، همين در نظر گرفتن زمينه هاي اجتماعي وقوع رفتارهاي ديني بوده است. دورکيم در «صور» – به عنوان يک اثر درخشان جامعه شناختي، در هر قدم تلاش ميکند تا پرده اي از پرده هاي شناختي عادتي ما را براندازد و با نزديک شدن به دنياي اجتماعي که رفتار در آن اتفاق مي افتد، ما را با حقايقي جديد آشنا کند. اما آيا نقد محدثي نيز به زمين هاي توليد «توسعه و تضاد» به مثابه ی يک پديده ی اجتماعي توجه کرده است؟ پاسخ من تا حد زيادي منفي است.
در ادامه مي توان پرسيد که اگر همين اثر در زمينه ی اجتماعي ديگري توليد ميشد، چه شکلي پيدا ميکرد؟ پاسخ به اين سؤال به ما کمک ميکند تا در پرتوي نگاهي متفاوت، درباره «محافظه کار و حکومتي بودن يا نبودن اين اثر و آفريننده ی آن» قضاوت نماييم.

شرايط فعلي جامعه ی ايران، به مانند گذشته ی تاريخي آن (با کمي فراز و فرود)، واجد شرايط آزادي براي طرح انديشه ها و افکار نيست. به خصوص زماني که پاي نقد قدرت حاکم در ميان باشد. چه برسد به اينکه جامعه شناس در پي نقد پايه هاي فرهنگي، عقيدتي و نهادي باشد که حاکميت قدرت و تسلط خويش را بر آن ها استوار کرده است و هر گونه نقدي در آن حوز ها را «دشمني»، توطئه و تقابل مي انگارد. حال لااقل سه راه در جلوي پاي «جامعه شناس منتقد ایرانی» قرار مي گيرد که هر کدام مزايا و معايب خاص خود را دارند؛
راه اول آن که بدون لحاظ کردن اين محدوديت ها و توجه به عواقب هزينه زاي آن، به نشر آرا و افکار خود دست زند و بي پرده¬پوشي آنچه را که در مي يابد به نگارش درآورد. اين مسير، گرچه شفاف و جسورانه است اما طيفي از هزينه ها از عدم اجازه ی انتشار آثار و آراء و افکار تا محکومیت به زندان و باقي محدوديتها را در پي خواهد داشت. محدود شدن مسير دسترسي مخاطبان داخل کشور يکي ديگر از عواقب انتخاب اين مسير است.
راه دوم مهاجرت به خارج از کشور و نگارش و فحص و بحث در آنسوي آب هاست که انتخاب بسياري ديگر از اهالي علوم اجتماعي در سالهاي پس از انقلاب بوده است. اين مسير هم عليرغم امتيازاتش، محدوديتهايي جدي چون عدم دسترسي مستقيم به واقعيت اجتماعي (به عنوان موضوع اصلي کار جامعه شناس) و نيز محدوديت دايره ی مخاطبان در داخل کشور را در پي دارد.
راه سوم حضور «جامعه شناس منتقد» در کشور و رضایت به عدم انتشار آثار و انديشه ها و تفکرات است؛ اتخاذ نوعي سکوت خودخواسته. اين دسته از اهالي جامعه شناسي معمولاً خود را به تدريس و تربيت شاگرداني منتقد و بيان کلياتي براي زنده نگه داشتن روح انتقادي جامعه شناسي محدود مي¬نمايند؛ تجربه نشان داده که حاکميت به صرف «وجود» اين افراد در محيط آکادميک حساس است و هر از گاهي با طرح بهانه هايي چون سکولار بودن اساتيد، کيفيت پايين تدريس و غيره به سوي حذف آنان گام برميدارد.
چهارمين مسير، مسيري است که به عقيده ی من رفيع پور انتخاب کرده است. در اين استراتژي، براي استفاده از امکانات حاکميت، از تيزي انتقادها و صراحت آن کاسته شده و جدي ترين انتقادات در لفافه اي از تعاريف، تمجيدها و کرنش ها بيان مي شود. همين لفافه است که رفيع پور را قادر ساخته انتقاداتي را مطرح کند که به جرأت هيچ جامعه شناس ايراني – لااقل در سال هاي پس از انقلاب که بود و نبود جامعه شناسي در معرض تهديد بوده است- توان و فرصت بيان آن را از تريبون ها يا متون رسمي انتشار يافته نداشته است؛ مصاديق اين ادعا را جزء به جزء در قسمت بعد بيان خواهم کرد. آيا اين استراتژي، يک استراتژي آشناي ايراني در مواجهه با قدرت هاي حاکمه اي که به «انتقاد» به چشم دشمني مينگريسته اند نبوده است؟….
بايد به اين نکته هم توجه کرد که انتخاب هر کدام از اين مسيرها توسط جامعه شناسان منتقد، تنها وابسته به سود و زيان سنجي آنان بر اساس توري مبادله نيست؛ تفاوت روحيات، جامعه پذيري ها، اعتقادات و مواردي از اين دست، هر انسان آزاده اي را به سوي انتخاب يکي از اين راه ها هدايت مي کند.
براي عيني تر شدن بحث، بهتر است به يک نمونه ی آَشکار اما شايد کمتر مورد توجه اشاره کنم: رفيع پور کتابی دارد تحت عنوان «فساد؛ سرطان اجتماعي». اگر اين کتاب را داريد لطفاً به تفاوت عنوان روي جلد و عنوان پشت جلد کتاب که به زبان لاتين نوشته شده است توجه کنيد: «Corruption in Iran».
چه انتشاراتي کتاب هاي رفيع پور را تاکنون چاپ کرده است؟ «شرکت سهامي انتشار». از ديد من دانشجوي جامعه شناسي، اين که نويسنده کتابش را براي چاپ به کدام انتشارات مي سپارد حائز اهميت و جزو نمادهاي معنايي است. دوستان بهتر از من ميدانند که اين انتشارات داراي سابقه ی طولاني در چاپ کتابهاي طيف ملي مذهبي و منتقدان حاکميت بوده است.

ذهن راديکال زير پوسته ی محافظه کاري به سراغ متن «توسعه و تضاد» برويم. من در اين جا، با پررنگ کردن بخشهايي از متن، تلاش ميکنم تا نشان دهم که محدثي، شايد به دليل پيش فرض هاي ذهني و ارزش گذاري پيشين، خواسته يا ناخواسته، آنطور که بايد و شايد اين بخشها از متن را مورد تأکيد قرار نداده است؛ بخشهايي که به عقيده ی من مهمترين و اصلي ترين قسمت هاي اين اثر هستند.

نفس پرداختن به موضوعي چون «جامعه شناسي حوزه» از سوي يک جامعه شناس، خود به تنهايي جسارت و شهامت است. براستي آقاي محدثي، چرا يک جامعه شناس محافظه کار حکومتي بايد به جاي پرداختن به موضوعات مورد علاقه ی حاکمان، به سراغ چنين موضوع حادي برود؟ چرا بايد موقعيت خود را به خطر بيندازد؟ چه برسد به نقد برون گفتماني آن به صورتي که رفيع پور در «توسعه و تضاد» به آن دست ميزند.

(…)رفيع پور مي نويسد: «ارائه ی کتب و رسالات درباره ی جزيي ترين رفتار مذهبي، انسانهاي معتقد و مذهبي را آنچنان در رفتارشان محدود و هر نوع تصميم گيري را از آنها سلب ميسازد که در هر زمينه ی مورد سؤالي بايد به مجتهد و مرجع مراجعه کنند اين مسأله موجب ميشود که اقتدار روحانيت و نفوذ آنان بر روي رفتار مردم افزايش يابد اما در عين حال يک مانع اساسي براي رشد فکري مردم و جامعه به شمار ميرود» (توسعه و تضاد، ص 332).
اين سخنان برايتان آشنا نيست؟ آيا سخن هاشم آغاجري ماهيتي جز اين داشت؟ آيا آنچه در اين پاراگراف گفته ميشود تاکنون از قلم هيچ جامعه شناس منتقد ديگري در داخل کشور و در کتب چاپ شده فرصت بيان يافته است؟

سنت دستبوسي؛ حمق مستور؟ «اگر اينها بالاي مجلس مينشينند يا اجازه ی دستبوسي ميدهند، اين يک حمق مستور است..» (همان:333)
آيا وقتي رفيع پور اين جمله را براي چاپ از مصاحبه اش با آيت الله جوادي آملي انتخاب ميکرده، به خاطرش نرسيده که دستبوسي توسط چه کساني در حال انجام است؟ آيا «جامعه شناس محافظه ار حکومتي» به خطراتي که از اين طريق مقام و موقعيتش را تهديد ميکند نينديشيده؟ کدام جامعه شناس راديکال ايراني اين ريسک را در داخل کشور انجام ميدهد؟

اوج خطرکردن رفيع پور: مسأله ی ولايت؟ «از همين جا نياز به ولايت واهميت آن مشخص ميگردد. شخصي جامع الشرايط لازم است که نسبت به مقتضيات زمان و مکان، قواعد متناسب ارائه دهد…» تا اينجا خواننده قاعدتاً رفيع پور را در مقام تأييد مقم ولايت ميبيند. اما بايد صبر کرد تا رفيع پور پس از يک «اما» سخنش را تکميل کند «اما با توجه به گستردگي و پيچدگي روابط اجتماعي در شرايط امروز، بعيد به نظر مي رسد که شخصي به تنهايي بتواند در هم? زمينه هاي مورد نياز (از اقتصاد گرفته تا روانشناسي، سياست، جامعه شناسي، صنعت، کشاورزي،…) متخصص باشد. لذا يا به مشورين متخصص و زبده نياز دارد و يا بايد به يک تقسم کار مثلاً به صورت شورايي انديشيد…» (همان: 347)
درست است که در پاراگراف بعدي رفيع پور به نقد شيوه ی شورايي حکمرانی در ایران دست ميزند اما نفس پرداختن به مسأله ی «ولايت فقيه» توسط يک غيرمعمم دانشگاهي منسوب به جامعه شناسي يک ريسک فوق العاده جدي به نظر ميرسد که رفيع پور به آن دست زده است.

انتقاد از دروس معارف و شيوه ی رايج تبليغات مذهبي؟ در صفحه 352، وي به صراحت مخالفتش را با تدريس دروس معارف در دانشگاه و مدارس به شيوه ی رايج ابراز ميکند:
«اجبار دانشجويان به دروس معارف با روشها و محتواهايي که براي مخاطبين سنتي و عامي مناسب است يا روشهايي که معلمين دروس تعليمات ديني و قرآن در مدارس اعمال ميکنند، کمتر جاذبه دارند تا دافعه».
کدام جامعه شناس در داخل کشور مانده اي اين جسارت را در سالهاي پس از انقلاب داشته يا دارد که اين موارد حساس و مخاطره انگيز را زير سوال ببرد؟ اگر از ديد دکتر محدثي تمامي اين ريسک ها از يک ذهن محافظه کار و حکومتي برخاسته که به پشتوانه ی رانت ها و فرصت ها به آن دست زده به نظر ميرسد که تعريف ما از واژه ی «محافظه کاري» بسيار متفاوت است و يا سؤال اين است که اگر حکومت با در پيش گرفتن استراتژي هاي رفيع پوري اجازه ی انتقاداتي تا اين حد جدي را به جامعه شناسان ميدهد چرا فقط اين رفيع پور است که در اين سالها به صورت پيوسته به اين هدف دست يافته است؟ آيا تعداد جامعه شناسان حکومتي يا رانت خوار کم است يا رفيع پور مهره ی مار دارد؟

رفيع پور و اعلام کاهش محبوبيت روحانيت؟ «چنانکه ديديم، علاقه ی مردم به روحانيت از 86 درصد، در سال 65 به 3/32 درصد در سال 1371 و نزديک به سال 56 رسيده بود» (همان: 354).
براستي اعلام اين مطلب از زبان رفيع پور ترديدي باقي ميگذارد که لااقل وي شايسته ی لقب «جامعه شناس محافظ کار حکومتي» نيست؟ چه کسي پيش و پس از او به اين محدوده ی ممنوعه وارد شده؟ کدام جامعه شناس ايراني در سي سال اخير، حتي به صورت ضمني کاهش محبوبيت روحانيت را در کتاب خويش مطرح کرده است؟

طلاب و مسأله ی جنسي؟ «يک طلبه ی جوان در يکي از مدارس پايه اي، از فشارهاي شديد جنسي بر روي طلاب سخن ميگفت و يک طلبه ی متفکر، با هوش و متقي ديگر که متأهل و در کنکور فوق ليسانس دانشگاه قبول شده بود، در تأييد مسأله ی جنسي و اهميت آن نقل ميکرد که …» (همان: 356، پاورقي)
چه کسي (حتي از اقرباي حاکميت) تا به حال جسارت عبور از اين خط قرمز را داشته است؟

نمونه هاي فراوان ديگري از انتقادي بودن شديد ذهن رفيع پور در «توسعه و تضاد» وجود دارد؛ رفيع پور در ادامه ی انتقاداتش مواردي چون وجود انگيزه هاي غير الهي و معنوي چون فرار از سربازي، کسب درآمد و مانند آن را طرح ميکند (همان: 356،پاورقي) که قطعاً پيش از او کسي در اين سطح آن را بيان نکرده است.
رفيع پور تا آنجا جلو ميرود که با قيد «بايد» براي طلاب بياني امري/تجويزي در پيش ميگيرد: «روحانيون در نقش جديد خود به عنوان اداره کنندگان جامعه، نه فقط به شناخت هاي وسيع، عميق و جديد نياز دارند، بلکه بايد کاربرد رزشهاي خود را در اين نقش جديد مورد بررسي قرار دهند و ارزشهاي خود را در زمينه هاي فوق مجدداً ارزيابي نمايند» (همان:356).
اشاره به کاهش تعداد شرکت کنندگان در نماز جمعه به دفعات در درون متن (همان: 359) از ديگر مصاديق محافظه کار نبودن رفيع پور است.
يادمان نرود که رفيع پور در همين کتاب به ايده ی نقش داشتن فعّال غربي ها و به خصوص امريکا در سقوط شاه اشاره ميکند (همان: 95) و کدام حکومت نامتساهلي است که حتي به نزديکترين و وابسته ترين انديشمندانش اجازه ی طرح چنين ايده اي را آن هم در سطحي گسترده بدهد؟بايد از محدثي پرسيد که وجود اين همه گزاره ی راديکال و انتقادي در کمتر از 50 صفحه که همگي داراي مخاطرات درجه اول براي گوينده هستند، چگونه ميتواند جايي از ترديد درباره ی منصفانه و صحيح نبودن گزاره «محافظه کاري و حکومتي بودن» نويسنده ی توسعه و تضاد باقي بگذارد؟
محدثي به بکر و دست اول نبودن بسياري از اين انتقادات اشاره ميکند و طرح آن ها را – در بسياري موارد به درستي- به افرادي چون مطهري و شريعتي منسوب مي کند. اما او به اين نکته توجه نمي کند که اولاً اين هر دو استثنا در دوره و زماني متفاوت به اين انتقادات پرداخته اند (پيش از انقلاب يا در اوان آن) و ثانياً شخصيت آنان از لحاظ وزانت و پشتوانه قابل مقايسه با رفيع پور نمي باشد و به مدد همين پشتوانه و موقعيت توانسته اند بسياري از اين انتقادات را مطرح نمايند. ثالثاً عدم صدور مجوز براي برخي از آثار مطهري و شريعتي در دوران فعلي، خود نشان ميدهد که حاکميت حتي تمايلي به بازشنيدن همين انتقادات از همين افراد برجسته نيز ندارد؛ چه برسد به اينکه اين انتقادات از زبان يک «جامعه شناس» «دانشگاهي» «تحصيلکرده ی غرب» «استخدام شده در پيش از انقلاب» بيان شود (که تمام موارد فوق يک «شبه اتهام» و مايه ی غيرخودي تلقي شدن محسوب ميشود).
اما رفيع پور با ظرافت اين کار را انجام داده و توانسته اين انتقادات را – هر چند پيچيده در زرورق هاي تعريفها و تمجيدهاي اغلب اغراق آميز- به صورت گسترده و رسمي و با مجوز انتشار از نهادهاي نظارتي همين حاکميت به چاپ برساند.
من بر خلاف محدثي، بر آنم که اين «هنر» رفيع پور در قرار دادن خويش در چنين حاشيه ی امني است که او را در رسيدن به اين هدف ياري کرده و نه فقط رانت ها و امتيازات اعطايي.
تمام نکات فوق، به اين معنا نيست که اين متن، فاقد ايرادات روشي، محتوايي و نظري است. چنانکه در پست بعدي، ايرادات ديگري از اين متن را برخواهم شمرد.

نکته نهایی: نقد ایرانی/ نقد غربی با خواندن نقد دکتر محدثي بر قسمتي از «توسعه و تضاد» (يا بر شخص دکتر رفيع پور؟!) به اين نکته مي انديشيدم که در سطحي تحليل بين المللي، تفاوت ميان کليت نگاه ما به نخبگانمان در حوزه ی علوم اجتماعي و اتخاذ رويکرد سلبي و حذفي ما با رويکرد اسطوره سازانه ی علوم اجتماعي غربي از کجاست تا به کجا…
به هر حال رفيع پور هم با تمام ايرادات و نقاط قوتشاز داشته هاي جامعه شناسي همين مرز و بوم است. کارکرد پنهان نقد تند و يکسويه ی شما آيا جايي براي باقي ماندن اين گونه سرمايه ها باقي ميگذارد؟
در حالي که ظاهراً در غرب، عليرغم فضاي نقد جدي و طوفاني، در نهايت نقاط قوت انديشمندان پر رنگ ميشود و از آنان – فارغ از نقاط ضعف و ايرادات شخصي يا فکري شان- اسطوره هايي ساخته ميشود که آجري بر آجرهاي تمدن مغرب زمين مي افزايد. آيا شخصيتهايي چون اسپنسر، دورکيم، کنت، وبر، مارکس تا گيدنز و فوکو و مانند آنها نقاط ضعف شخصي و اندشه اي کمي داشته اند؟ يا اينکه اين فضاي منطقي حاکم بر فرهنگ نقد غربي است که آنان را به اسطوره هايي ستودني تبديل کرده است؟
آيا نتيجه ی ناخواسته ی انتقادت يک سويه، از بين رفتن سرمايه هاي ارزشمند، دو قطبي شدن فضا، کاهش اعتماد به نفس در علوم اجتماعي ايراني، فردگرايي مخرب و مانند آن نيست؟
از نظر من اگر ديدن نيمه ی پر ليوان در کنار نقد بي رحمانه در آنسوي عالم اينکه يک فضيلت مستحبي است، در جامعه شناسي ايراني، در وضعيت فعلي، يک «وظيفه» است.

—————————

پانوشت:
(1) دوستان همراه و هم دوره ی من میتوانند به این نکته گواهی دهند که در دوران تحصیلم زیر نظر ایشان در دانشگاه بهشتی هم سعی کردم این نگاه انتقادی – علیرغم وجود برخی نگاه های منفی و موانع- حفظ کنم.

Advertisements

6 دیدگاه»

  مهدی wrote @

ممنونم از لطف و محبتتان آقای دکتر محدثی.. شاد باشید و سلامت..

  آرش احدمطلقی wrote @

به حضور حضرتعالی در عرصه نقد و جامعه شناسی دین بر خود می بالم . همیشه سبز و سرفراز و سلامت باشید

  mohaddesi wrote @

از لطف و محبت شما بسیار ممنون‌ام! مرا خجالت می‌دهید. زنده و کام‌یاب و موفق باشید!

  حجرات wrote @

با سلام اين مطلب در صراط امده است لطفاً بررسي كنيد.
صراط – آيا او را مي‌شناسيد؟ حتما با تعجب از نگارنده مي‌پرسيد چه كسي را؟ راهنمايي اول اينكه او جامعه‌شناس است. جامعه‌شناسي، […] به نام سر كارل پوپر. جامعه شناسی که انقلاب اسلامي را نتيجه دسيسه مسقيم آمريكايي‌ها عليه شاه مي‌داند! اين جملات را بخوانيد:

«ارتش با حضور ژنرال هايزر آمريكايي از جلوگيري از درگيري‌ها به شدت منع شده بود. لذا دخالت آمريكا در اين مرحله از انقلاب نيز مشخص مي‌شود. زيرا با مطالعه نظريات دانشمندان مختلفي مانند تيلي و زيمرمان و… اين فرضيه نامعقول به نظر نمي‌رسد كه اگر نيروهاي نظامي در مراحل مختلف جريان انقلاب، بدون در نظر گرفتن ملاحظات بين المللي و ملاحظات انساني[!] با شدتي بسيار زياد وارد عمل مي شدند، احتمال انقلاب كاهش مي‌يافت.»(1)

غرض از انتشار اين حرفهاي بی‌بنیاد، بررسي و نقد آنها نيست. چه اينكه اگر بنا به نقد بود، يك ارجاع ساده به كتاب ماموريت مخفي در تهران، نوشه ژنرال هايزر و مشاهده اعترافات صريح وي در همين كتاب، مبني بر طراحي كودتا عليه انقلاب اسلامي و البته ناتواني ارتش از انجام چنين كودتايي(2)، پرده از […] اين جامعه‌شناس پوپريست برمي‌داشت. يا شايد مشاهده اسناد آمريّت ايالات متحده آمريكا در كشتار وحشيانه 17 شهريور 1357 توسط همان ارتشي كه ظاهرا خيلي هم اهل ملاحظات انساني بوده! رهبري ساواك توسط سازمان سيا ، تثبيت قدرت شاه در كودتاي آمريكايي 28 مرداد 1332 و مشاهده اسناد صدها توطئه آمريكا در اثناي انقلاب عليه سيل بنيان‌كن اسلام انقلابي، كه از تاريكخانه لانه جاسوسي آمريكا كشف شده و… براي ردّ چنين اوهامي كه قطعا در راستاي اهداف مشترک آمريكا و صهيونيستها براي تضعيف هويت ضدآمريكايي انقلاب طراحي شده كافي بود. اما غرض، طرح اين حرفها و اين نقدها نبود. فقط خواستيم اين جامعه‌شناس سکولار را بهتر بشناسيد. راستي او را شناختيد؟ يا باز هم بايد راهنمايي كرد؟

اين استاد مشهور جامعه‌شناسي همان كسي است كه براي نخستين بار، دلدادگان مكتب انسان ساز جهاد و شهادت را […] خواند كه ضمن از دست دادن محاسبات عقلاني، در اثر غرور و احساسات و فشار هنجاري و رقابت بر سر […]كه محصول نظامهاي استبدادي است، رودرروي گلوله مستقيم دشمن قرار گرفتند! او در خلال تحليلي (به قول خودش جامعه‌شناسانه!) در ريشه‌يابي شهادت‌طلبي جوانان بسيجي در طول هشت سال دفاع مقدس مي‌نويسد:

«عامل بسيار اساسي در تهور و شجاعت جوانان، الگوهاي رفتاري آنها در محلات بود. محله در ايران سنتي نقش بسيار اساسي در نظام گروهي داشته است. در محلات سنتي، گروه جوانان داراي سلسله مراتب است، آنهم بر پايه دو ضابطه؛ از يك طرف قدرت و شهامت و از طرف ديگر سن. هر محله عموما در رقابت با محله‌هاي مجاور بود كه گاه‌به‌گاه كارش به درگيري‌هاي شديد (كتك‌كاري و چاقوكشي) مي انجاميد. و در جريان آن اعضاي گروه (جوانان محله) يا بايد با شهامت به مقابله مي پرداختند و يا بايد از گروه به عنوان «ترسو» و «بزدل» طرد مي‌شدند. بنابراين شهامت و شجاعت در اين محلات براي اعضاي گروه، ابتدا يك هنجار بوده است كه تبديل به ارزش شده بود. به اين علت در بين جوانان سنتي ايران «ترس» تقريبا مفهومي نداشته است. حال با بروز جنگ اين نيروهاي نترس، به جاي درگيري با خود، يعني با محلات مجاور، زير چتر يك رهبري قوي مشترك با يك دشمن مشترك به مبارزه برخاسته بودند. براي جوانان ايراني قشر پائين فشارهنجاري، غرور و احساسات، نقش بسيار مهمتري در تصميم‌گيري‌ها دارد تا گزينش عقلاني. بايد متذكر شد كه درگيري هاي محلي نيز خود از چند علت سرچشمه مي‌گيرد كه رفتار پرخاشگرانه مخصوص نظامهاي اجتماعي استبدادي و همچنين رفتار احساسي از آن جمله‌اند. اين خصوصيات كه در ارتشهاي غربي نيز پرورش داده مي‌شوند، خودبه‌خود در مقابله با دشمن تاثير بسيار مثبتي داشت.»(3)

هرچند متاسفانه مجوز نشر و ده‌ها بار تجدید چاپ اين جملات […] را وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي صادر كرده است! اما نگارنده به خاطر بازنشر اين […] آشكار در حق کسانی كه عاقل‌ترين عقلاي قوم بودند و اکنون در جوار حضرت سيدالشهداء(ع)، عند ربهم یرزقون‌اند،‌ از خانواده‌هاي محترم شهدا و روح پرفتوح امام شهيدان، طلب بخشايش مي‌كند. اما چاره چيست كه بايد اين […] را خواند تا حجت […] گردد. اما آيا هنوز او را نشناخته‌ايد؟ صبرتان تمام شده؟ كمي صبر كنيد شايد با چند راهنمايي ديگر او را شناختيد.

گفتیم او در عداد […] است كه از شهيرترين شواليه هاي يهودي دارنده لقب «سِر» از ملكه انگلستان به حساب مي‌آيد. او چنان از پوپر تجليل كرده و نخستين كتاب باليني خويش را با آراء‌ سراسر اعوجاج پوپر تطبيق داده كه صراحتا نظريه شناخت پوپر و پوپریستها را به عنوان «منطق تحقيق نوين» يا «تئوري دانش نوين» معرفی نموده است.(4) اما ديگر اين را نگفتيم كه او در كتابهايش كشور جعلي اسرائيل را نيز به رسميت شناخته و نام نحث اين رژيم جلاد را به جاي نام مقدس فلسطين نشانده است. این استاد جامعه شناسی دانشگاه شهید بهشتی (ره) در خلال يكي ديگر از كتابهايش ضمن حذف نام فلسطين از ليست كشورهاي خاور نزديك مي‌نويسد: «كشورهاي خاور نزديك عبارتند از: تركيه، لبنان، اسرائيل، سوريه، اردن، عراق، كويت و ايران.»(5)

وی از دانشگاه هوهنهایم آلمان مدرک پروفسوری دریافت کرده است. دانشگاهی که با سیطره پوپریستهایی چون آلبرشت و هوفمان و … همواره مامن اندیشه‌های صهیونیستی و ماسونی در حوزه علوم انسانی بوده و قطعا به کسانی که وفاداری خود را به مبانی (به ظاهر) علمی آن ثابت نکرده باشند اجازه ارتقاء تا سطح پروفسوری را نمی‌دهد. نخستین دانشگاهی که او را به عضویت در هیئت علمی پذیرفت، شهرتش «مامن ماسونها و عناصر ساواک و دربار» بود. وی در دوران ستمشاهي در شرایطی که محال بود بدون تاييد ساواك کسی به استخدام هیئت علمی دانشگاه‌های مهم درآید، به عضويت در هيئت علمي گروه جامعه‌شناسی دانشگاه ملي (شهید بهشتی(ره) فعلی) درآمده و هم‌اكنون مدعی است که پس از انقلاب، علاقه ملت ایران به روحانیت تشیع و اعتقاد مردم به دین مبین اسلام شدیدا کاهش یافته است!(6)

صبرتان به سرآمد، نه؟ اکنون القاب و پستهای کلیدی‌‌ای كه سياستمداران بي اطلاع و يا خداي ناخواسته، […] در نظام مقدس جمهوري اسلامي به وي داده‌اند را بخوانيد؛ او در سال ۱۳۷۵ به عنوان استاد نمونه مؤسسات آموزش عالی ایران انتخاب شد. در سال ۱۳۷۹ عضو کمیسیون علوم انسانی شورای پژوهش‌های کشور، در ۱۳۸۲ عضو هیأت ممیزه دانشگاه شهید بهشتی(ره)، و در ۱۳۸۴ به عضویت شورای دانشگاه شهید بهشتی (ره) درآمد. از ۱۳۸۲ تا ۱۳۸۵ رئیس دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید بهشتی(ره) بود و در ۱۳۸۶ به سرپرستی کمیته علوم اجتماعی شورای عالی برنامه‌ریزی درآمد. وی عضو پیوسته فرهنگستان علوم ایران، عضو شورای پژوهشی فرهنگستان علوم ایران، عضو شورای پژوهشی فرهنگستان علوم پزشکی ایران و عضو هیأت ممیزه مرکزی علوم انسانی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و عضو هیات امناء پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی بوده است!

سرگيجه گرفته ايد، نه؟! شايد هم داريد از غصه دق مي كنيد! اصلا او را شناختيد؟ او فرامرز رفيع پور است. همان كسي كه هفته پيش در ميان حيرت منتظران اسلامي شدن علوم انساني، به عنوان «چهره ماندگار» نظام مقدس جمهوري اسلامي معرفي شد! همان كسي كه وقتي داشت جايزه «چهره ماندگار» را دریافت مي‌كرد با نيش خندي زهرآلود، طي سخناني از شخصيت برجسته‌اي [!] به نام مصطفي معين (كانديداي شكست خورده جناح هواداران آمريكا در انتخابات تير 84 و از عناصر موثر كودتاي ناكام 88) تجليل ويژه نمود تا نمك به زخم چرکیني به نام «توليت علوم انساني در كشورمان» بپاشد…

حالا يك سوال ديگر؛ چه كساني كار هدايت و حمايت از اساتید و مراكز علوم انساني غربي را در ايران بر عهده دارند؟ این اشخاص چه نسبتي با اسلام و انقلاب دارند؟ آيا لازم است براي پاسخ به اين سوال، راهنمايي‌هايي از جنس راهنمايي‌هاي بالا ارائه شود؟ بگذريم، جواب آنچنان روشن است كه از توضيح بي‌نياز! نگارنده این سطور تردیدی ندارد که شبکه‌ای از عناصر وفادار به علوم انسانی غربی و اساتید سکولار و ماسون در ورای مخالفتهای آشکار با اسلامی شدن علوم انسانی و تزریق اساتید اسلام‌گرا به این حوزه از علم حضور دارد. شبکه‌ای منسجم که قادر است در اوج مبارزه ملت ایران، علیه فتنه‌ای که ریشه در علوم انسانی فاسد وارداتی داشته، با مجوز وزارت ارشاد، ماهنامه «مهرنامه» را با هدف تمسخر اسلامی کردن علوم انسانی به سردبیری […] منتشر کند. شبکه‌ای که به راحتی قادر است به رئيس دفتر فرح پهلوي در جشنواره حكمت سينوي جايزه بدهد، […] مي‌خواند را به عنوان «چهره ماندگار» معرفی کند، مجتهد شبستري […] را به عنوان سخنران افتتاحيه به همايش روز جهاني فلسفه دعوت نماید، شاگردان حسین بشیریه (تئوریسین پنتاگون) را در مديريت فرهنگي شهرداري بگمارد، فرزند […] بيلدربرگ را صاحب كرسي آكادميك كند، كاخي در جوار زاينده رود به ريچارد فراي (جاسوس سرويس اطلاعات مركزي آمريكا – CIA) دستخوش داده و مدال طلاي جشنواره ابن سينا را بر سينه كريم مجتهدي […] بياويزد.

سید حسین علوی
…………………………………………………………………………………………………………….
پی نوشتها:
1- رفيع پور ، فرامرز. توسعه و تضاد ، بخش اول: پيدايش انقلاب ، صفحه 103، شركت سهامي انتشار، 1370
2- ژنرال رابرت هایزر، ماموریت مخفی در تهران (خاطرات نماینده پنتاگون در ایران)، ص 103 و 127
3- رفيع پور ، فرامرز. توسعه و تضاد ، بخش دوم: دوران بعد از انقلاب ، صفحه 136 ، شركت سهامي انتشار، 1370
4- رفيع پور ، فرامرز. كند و كاوها و پنداشته ها ، شركت سهامي انتشار ، 1358 ، صفحه 73
5- رفيع پور ، فرامرز. كند و كاوها و پنداشته ها، شركت سهامي انتشار ، 1382 ، صفحه 145
6- رفيع پور ، فرامرز. توسعه و تضاد ، صفحه 164 و 165، شركت سهامي انتشار، 137

  محدثی wrote @

سلام جناب یا سرکار حجرات! من نمی‌دانم «صراط» چه رسانه ای است. اما این مطلب که شما ارسال کرده‌اید حاوی انواع توهین و فحش به افراد مختلف از جمله دکتر فرامرز رفیع‌پور است و به شیوه‌ی کیهانی نوشته شده است. این نوعی پرونده‌سازی علیه استاد محترم دکتر فرامرز رفیع‌پور و برخی از استادان و دانش‌مندان ارزش‌مند دیگر ایرانی است که احترام‌ همه‌گی‌شان بر من واجب است. مخاطب گرامی نقد با پرونده‌سازی و این‌گونه اقدامات غیرانسانی که به قصد لجن‌مال کردن و تخریب انسان‌ها و نقض آزادی بیان دانش‌مندان و اهل نظر انجام می‌شود، فرق اساسی دارد. من چنین شیوه‌های غیرانسانی را محکوم می‌کنم و از همه‌گی مخاطبان محترم زیر سقف آسمان می‌خواهم هشیارانه نقد را از تخریب و پرونده‌سازی جدا کنند و این شیوه‌ها را محکوم کنند. نقد برای رشد انجام می‌گیرد نه تخریب و پرونده‌سازی. من هرگونه توهین به دکتر رفیع‌پور و هر گونه پرونده‌سازی علیه ایشان را به‌شدت محکوم می‌کنم. انسان‌ها هر که باشند حرمت و آبرو دارند و بر ما است که حریم حیثیت و حرمت آنان را پاس بداریم. توصیه به حرمت عالمان و احترام به آنان وظیفه‌ی ما را دوچندان می‌کند. حتا اگر کسی در زنده‌گی شخصی خود لغزشی داشته باشد ما از نظر اخلاقی وظیفه داریم آن‌ را بپوشانیم. خداوند ستارالعیوب است و قرار است ما خداگونه شویم. شما خود محاسبه کنید که این آموزه و توصیه‌ی اسلامی چه‌قدر با این رویه‌‌های غیرانسانی تفاوت دارد. من از شما به‌خاطر حذف قسمت‌های توهین‌آمیز و اتهامات پرونده‌سازانه عذر می‌خواهم. مایل به انتشار این مطلب نبوده‌ام اما صرفا به‌خاطر باور به آزادی بیان آن را بدین‌نحو منتشر ساخته‌ام.

  معین wrote @

سلام

متنی که جناب سنگ ها ارسال کرده و محل انتشار اولیه این متن نشانگر انتقاد نیست .اگر اجازه انتشار کامنت های وبلاگ ارزشمند زیر سقف آسمان را داشتم به هیچ وجه آن را منتشر نمی کردم .
ممنون
معین


پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: