زیر سقف آسمان

زیر سقف آسمان مقام یک جست وجوگر است.

«شریعتی همتراز هایدگر نیست»

سرآغاز: چهارشنبه 28 خرداد 1393 نشستی در انجمن جامعه‌شناسی ایران در باب اندیشه‌های اجتماعی شریعتی برگزار شد. در قسمت دوّم این نشست که به نقد کتاب نویسنده‌ی گرامی و ارج‌مند دکتر بیژن عبدالکریمی تحت عنوان شریعتی و آینده تفکر ما (عبدالکریمی، 1393) اختصاص یافته بود، صحبت کردم و دیدگاه‌هایم را درباره‌ی این کتاب بیان کردم. پای‌گاه اینترنتی ایبنا (خبرگزاری کتاب ایران) گزارشی از بحث‌ام را منتشر کرده است که اگر چه مثل همیشه ناقص و خطاآمیز است امّا از هیچ به‌تر است. متأسّفانه این خبرنگارها نگارش فارسی را نیز بلد نیستند (مثلاً نحوه‌ی استفاده از ضمایر را نیز بلد نیستند و نمی‌دانند برای اشاره به یک متفکّر از ضمیر "آن" استفاده نباید کرد!). از جمله در این جلسه گفته‌ام که کتابی درباره‌ی الاهیات انتقادی نوشته ام نه "الاهیات انتقادی شریعتی"! بگذریم. امیدوار ام انجمن جامعه‌شناسی گزارش دقیق‌تری را منتشر کند. متأسفانه به‌دلیل تأخیر در شروع جلسه و به‌خاطر لزوم شرکت در جلسه‌ای دیگر، امکان شنیدن مستقیم پاسخ‌های ایشان و یافتن مجالی برای ارزیابی پاسخ ایشان نیافتم. امیدوار ام انجمن جامعه‌شناسی پاسخ‌‌های ایشان را نیز ه‌طور کامل منتشر کند. ضمناً من هیچ تغییری در این متن نداده‌ام. گزارش ایبنا از این جلسه را می‌توانید در نشانی زیر بیابید. http://www.ibna.ir/vdcay6nuw49nwi1.k5k4.html

شریعتی همتراز هایدگر نیست

حسن محدثی منتقد و جامعه‌شناس در بخش دیگری از این میزگردگفت: امروز به نحو رسمی و غیررسمی در جامعه ما شریعتی‌شناسی شکل گرفته و این مساله مهم ما شده و البته این بخت بزرگی برای یک متفکر است.

“حسن محدثی در نقد کتاب «شریعتی و آینده تفکر ما» نوشته بیژن عبدالکریمی: افرادی مانند عبدالکریمی شریعتی را در هیچ کجا قرار نمی‌دهند تا نتوان آن را نقد کرد در حالی که من شریعتی را درون الهیات انتقادی قرار می‌دهم. او در ذیل تئولوژی شیعی می‌اندیشد و پایه‌های فکری او تئولوژیک است”.

وی به سه نوع شریعتی‌شناسی در جامعه اشاره کرد و افزود: برخی از کسانی که درباره شریعتی کتاب نوشته‌اند معتقدند او بخشی از گذشته تاریخی ماست. عده‌ای دیگر شریعتی و آثارش را تا به امروز ادامه داده‌اند و افرادی مانند عبدالکریمی و آقاجری معتقدند شریعتی متفکر فرداست و باید برای ساختن آینده به افکار او چنگ بزنیم. من با این گروه احساس همدلی بیشتری دارم با این وجود نقدهایی هم به آنها وارد است.

وی ادامه داد: افرادی مانند عبدالکریمی که به شریعتی تعلق خاطر دارند متاسفانه منتقدان را متهم به نخواندن آثار شریعتی می‌کنند. آنان در این باره عقاید قالبی را مطرح می‌کنند. این گروه شریعتی را در هیچ کجا قرار نمی‌دهند و همواره او را در یک مرز می‌گذارند. فرزندان ژنتیک شریعتی نیز اینچنین نگاه می‌کنند.

وی تاکید کرد: مگر می‌شود متفکری پارادایم فکری نداشته باشد. فرد به هر تفکری وابسته باشد زندانی برایش ساخته می‌شود که اجازه نمی‌دهد به هر چیزی فکر کند. به همین دلیل است که این افراد شریعتی را در جایی قرار می‌دهند که دور از نقد باشد.

محدثی با بیان این‌که افرادی مانند عبدالکریمی شریعتی را با مفاهیمی مانند این که او نظیر ندارد و یا اینکه او به همه هستی پنجره گشوده خطاب می‌کنند، گفت: در حالی که این اسطوره پردازی است. ما اگر اندیشه خوبی در شریعتی دیدیم باید به آن عمل کنیم.

این جامعه‌شناس یادآور شد: کتاب «شریعتی و آینده تفکر ما» پر از کلی‌گویی‌ها و مملو از توازی‌های تبیین نشده است به طوری که عبدالکریمی در کتابش شریعتی را با هایدگر همتراز می‌‌کند اما دلیلی برای آن ارائه نمی‌دهد. قرار دادن متفکری جهان سومی در کنار متفکران غربی و شبیه دانستن ‌آ‌نها با هم کار درستی نیست.

وی اضافه کرد: مدافعان شریعتی مدام می‌گویند که او چه کسی نیست. این نشان دهنده ناتوانی آنهاست و کتاب عبدالکریمی هم همین روش را در پیش گرفته است. تفکر ایدئولوژیک و تفکر تئولوژیک و پدیدارشناسی سه واژه کلیدی این کتاب است و بیشتر، تصوراتی کلی در آن بیان شده که عامیانه است.

وی با بیان این که در مواجهه با یک متفکر باید ابتدا سنت فکری آن را مشخص کرد، گفت: من شریعتی را در درون الهیات انتقادی قرار می‌دهم. او در ذیل تئولوژی شیعی می‌اندیشد و پایه‌های فکری او تئولوژیک است.

محدثی گفت: من درباره الهیات انتقادی شریعتی کتابی نوشته‌ام و امیدوارم بتوانم درباره اسلام انتقادی که شریعتی در درون آن قرار می‌گیرد کتاب دیگری بنویسم.

Advertisements

No comments yet»

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: